بندر گناوه خیابان امام جنب دادگستری دفتر وکالت بابک خوانساری

سفته چیست؟ سفته نامی آشناست که بار‌ها برای گرفتن وام یا ضمانت از آن استفاده کرده اید. سفته یك سند تعهد پرداخت می باشد و در آن دو شخص مد نظر قرار دارند (متعهد و ذي نفع) كه در آن امضا كننده تعهد می دهد مبلغ مندرج در آن را پرداخت كند. به معنای دیگر سَفتِه یا فَته طَلَب سندی تجاری است که بر اساس آن شخص (صادرکننده سفته) تعهد می‌کند مبلغ معینی را در زمان معین یا عندالمطالبه به دیگری (گیرنده سفته) بپردازد.

سفته را در هر گوشه ی شهر می‌فروشند و این عبارت که «سفته موجود است» در بسیاری از جا‌ها دیده می شود. و به همین دلیل معمولا بسیاری از افراد با خود فکر می کنند که سفته چه وسیله خوبی است که هرکس می‌تواند هرگاه اراده کند، آن را بخرد و کارش را راه بیندازد.

متاسفانه نا آشنایی با قانون سفته و این تفکر که سفته ابزاری سهل الوصول است و تبعاتی ندارد، برای مردم مشکلات بسیاری ایجاد کرده است.

سفته

موارد استفاده از سفته

حالا که دانستیم سفته چیست به موارد استفاده از آن می پردازیم. در اقتصاد، سفته، وسیله‌ای اعتباری مهمی در تامین کوتاه مدت منابع سرمایه گذاری است و حتی شرکت‌ها با صدور آن نزد بانک‌ها، مشکلات مالی جاری خود را مرتفع می‌کنند. از سفته می‌توان به عنوان وسیله پرداخت در معاملات غیرنقدی استفاده کرد مخصوصا در معاملات کالا‌های مصرفی.

بانک‌ها و موسسات اعتباری نیز از این اسناد برای اعطای وام و تقسیط بازپرداخت آن استفاده می‌کنند و به همین علت، در مقابل پرداخت وام به مشتری، از او سفته مطالبه می‌کنند.

همچنین در قرارداد‌هایی که شرکت‌ها و موسسات اداری با مقاطعه کاران (کسی که انجام دادن کاری را در برابر پول معینی برعهده بگیرد) منعقد می‌کنند، سفته وسیله‌ای ارزان و مطمئن برای تضمین اجرای تعهد از سوی آنان است.

 

اجزای سفته

مطابق ماده ۳۰۸ قانون تجارت، سفته علاوه بر مهر یا امضاء باید دارای تاریخ باشد و طبق بند یک ماده مذکور، تعیین مبلغی که باید پرداخت شود، با تمام حروف ضروری است.

نام و نام خانوادگی گیرنده وجه، تاریخ پرداخت وجه، علاوه بر این‌ها، نوشتن نام خانوادگی صادرکننده، اقامتگاه وی و محل پرداخت سفته نیز ضروری است.

در صورتی که سفته برای شخص معینی صادر شود، نام و نام خانوادگی او در سفته آورده می‌شود، در غیر این صورت به جای نام او نوشته می‌شود در «وجه حامل».

در صورتی که نام خانوادگی یک شخص معین در سفته نوشته شود، این شخص طلبکار می‌شود و در غیر این صورت هر کسی که سفته را در اختیار داشته باشد، طلبکار محسوب می‌شود و می‌تواند در سررسید سفته، مبلغ آن را طلب کند. و اگر سررسید درج نشود، سفته عندالمطالبه محسوب می‌شود و در سفته عندالمطالبه، صادرکننده باید به محض مطالبه، مبلغ آن را پرداخت کند، اما اگر مندرجات قانونی در سفته قید نشود، آنگاه چه می‌شود؟

متاسفانه قانونگذار در فصل دوم باب چهارم قانون تجارت که مقررات مربوط به سفته را بیان می‌کند، به ضمانت اجرای عدم ذکر مندرجات مندرج در ماده ۳۰۸ اشاره‌ای نکرده است، اما در قوانین خارجی به این نکته اشاره شده است.

سفته بدون نام

سفته بدون نام، حالتی از نحوه تنظیم سفته است. در این حالت، در تنظیم سند این امکان وجود دارد که بدهکار، سفته‌ای را که صادر می‌کند، بدون ذکر نام طلبکار به وی بدهد که در این صورت فرد می‌تواند یا خودش برای گرفتن در سررسید اقدام یا این که آن را به دیگری حواله بدهد.

عبارت حواله کرد در سفته به شخص دارنده این اختیار را می‌دهد که بتواند سفته را به دیگری منتقل کند، ولی اگر حواله کرد، خط خورده شود، دارنده سفته نمی‌تواند آن را به دیگری انتقال دهد و تنها خود وی برای وصول آن اقدام کند. علاوه بر آن که می‌تواند با پشت نویسی (ظهرنویسی )آن را به شخص دیگری انتقال دهد. انتقال سفته با امضای دارنده آن صورت می‌گیرد. همچنین دارنده سفته می‌تواند برای وصول وجه آن به دیگری وکالت دهد که در این صورت باید وکالت برای وصول قید شود.

 

سقف سفته

هر برگ سفته، سقف خاصی دارد، مثلا اگر روی سفته‌ای نوشته شده باشد «ده میلیون ریال» یعنی آن سفته حداکثر برای تعهد یک میلیون تومان دارای اعتبار است وبا آن نمی‌توان به پرداخت بیش از یک میلیون تومان تعهد کرد.

 

تعهدات مربوط به امضای سفته

اگر متعهد سفته در سررسید از پرداخت مبلغ مندرج در آن امتناع کند، دارنده سفته می تواند به موجب نوشته‌ای که واخواست یا اعتراض عدم تادیه نامیده می‌شود، ظرف مدت ۱۰ روز از تاریخ وعده سفته اعتراض خود را اعلام کند که برای واخواست به مجتمع قضایی مراجعه و نسبت به تنظیم و ارسال آن برای صادرکننده سفته اقدام کند. و از تاریخ واخواست ظرف مدت یک سال برای کسی که سفته را در ایران صادر کرده و مدت ۲ سال برای کسانی که سفته را در خارج از ایران صادر کرده اند، طبق مواد ۲۸۶ و ۲۸۷ قانون تجارت اقامه دعوی کند. در صورتی که دارنده سفته به تکالیف قانونی خود اقدام نکند، حق اقامه دعوی علیه پشت نویس، ضامن پشت نویس را ندارد و از امتیازات اسناد تجاری بهره مند نمی‌شود.

 

برای وصول وجه سفته به دو طریق می‌توان اقدام کرد:

1-از طریق اجرای اسناد رسمی:

سفته از اسناد لازم‌الاجرا است، در صورتی که دارنده به وظایف قانونی خود عمل کرده باشد، می‌تواند علیه صادرکننده، پشت نویس و ضامن به اجرای اسناد رسمی در اداره ثبت مراجعه و تقاضای توقیف اموال بلامعارض اشخاص فوق و وصول طلب خود را کند.

 

2-از طریق مراجع قضایی دادگستری:

دارنده سفته با تقدیم دادخواست حقوقی علیه یک یا تمام مسئولان سند تجاری اقامه دعوی می‌کند. و در صورتی که به محکومیت قطعی صادرکننده منجر شود و اگر اموالی از محکوم تحصیل نشود، می‌تواند به استناد قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، تقاضای بازداشت شخص محکوم را کند.

 

نکاتی برای دارنده سفته که بتواند از مزایای قانونی آن برخوردار شود:

دارنده سفته باید در سررسید، سفته را مطالبه کند. در صورت عدم پرداخت، دارنده سفته باید ظرف ۱۰ روز از تاریخ سر رسید، سفته را واخواست کند (واخواست اعتراض رسمی است به سفته‌ای که در سررسید آن پرداخت نشده و علیه صادرکننده سفته به عمل می‌آید). چون این اعتراض باید رسما به صادرکننده ابلاغ شود، در برگه‌های چاپی که از طرف وزارت دادگستری تهیه شده نوشته می‌شود، بانک‌ها نیز واخواست‌نامه چاپی مخصوص دارند. در واخواست رونوشت کامل سفته نوشته می‌شود و دستور پرداخت وجه سفته که به وسیله دادگاه انجام می‌گیرد، آورده می‌شود.

واخواست سفته برای بهره مندی از مزایای قانونی آن مثل خسارت تاخیر تادیه و توقیف اموال قبل از صدور حکم و سایر مزایای تجاری ضروری است. بدون واخواست نیز امکان مطالبه وجه آن وجود دارد ولی در این حالت سفته همانند رسید عادی کارایی خواهد داشت و دعوی ناشی از آن نیز متزلزل خواهد بود.

 

برای مشاوره حقوقی با دفتر ما در بوشهر و بندرگناوه تماس بگیرید یا از مشاوره حضوری بهره مند شوید.

بابک خوانساری وکیل پایه یک دادگستری در بوشهر و بندر گناوه